Tüm hastalık, yaralanma ve cerrahi işlem sayfaları, en son güncellenenden başlayarak listelenir.
93 içerik
Hamstring yaralanmaları, uyluğun arka bölümündeki kas grubunun aşırı yüklenme sonucu gerilmesi, kısmen ya da tamamen yırtılmasıdır. Sprint, ani hızlanma, yön değiştirme ve durma gerektiren sporlarda sıktır ve çoğunlukla kasın hızla uzarken yüksek kuvvet taşıdığı anda oluşur. Yaralanmaların büyük çoğunluğu cerrahi gerektirmeden dinlenme ve kademeli yüklenmeyle iyileşir.
İnceleDiz artroskopisi, diz ekleminin içinin birkaç milimetrelik kesilerden yerleştirilen ince bir kamera ile görüntülendiği ve gerektiğinde aynı seansta ince aletlerle onarım yapıldığı kapalı diz cerrahisidir. Kıkırdak, menisküsler, çapraz bağlar ve eklem zarı büyütülmüş biçimde değerlendirilebilir. Çevre yumuşak dokuların daha az etkilenmesi erken dönemde harekete daha çabuk başlanmasına imkân verir.
İnceleDiz bağları ameliyatı, dizin dengesini sağlayan bağlardan birinin veya birkaçının yırtılması sonucu ortaya çıkan kararsızlığı gidermeye yönelik cerrahilerin ortak adıdır. Dizi esas olarak ön çapraz bağ, arka çapraz bağ, iç yan bağ ve dış yan bağ ile posterolateral köşe yapıları destekler. Amaç bağın görevini yeniden kurmak ve dizi kontrollü hâle getirmektir.
İnceleDiz kıkırdak restorasyonu, eklem yüzeyinde sınırlı bir alanda oluşmuş kıkırdak kusurlarını doldurmayı, ağrı ve şişliği azaltmayı ve dizin yük taşıma işlevini iyileştirmeyi amaçlayan cerrahi yöntemlerin ortak adıdır. Eklem kıkırdağı kemik uçlarını kaplayan kaygan bir dokudur ve yükü geniş bir alana dağıtır. Sınırlı kıkırdak kusuru ile yaygın kireçlenme farklı sorunlardır.
İnceleDiz kıkırdak yaralanması, uyluk kemiği, kaval kemiği ve diz kapağının eklem yüzeylerini kaplayan eklem kıkırdağının zedelenmesi, yumuşaması, kabarması ya da kopmasıdır. Bu doku yükü dağıtır ve sürtünmeyi neredeyse sıfıra indirir. Kıkırdak bir kez hasar gördüğünde kendini sınırlı ölçüde onarır; bu nedenle küçük bir lezyon bile zamanla ağrı, şişlik ve mekanik yakınmalara yol açabilir.
İnceleDiz osteoartriti (kireçlenme), eklem yüzeylerini kaplayan kıkırdağın zamanla incelmesiyle eklemin bütününün etkilendiği ilerleyici bir hastalıktır. Süreç kıkırdakla sınırlı değildir: altındaki kemikte sertleşme ve kist, eklem kenarlarında osteofit, eklem zarında iltihap ve çevre kaslarda güç kaybı birlikte ilerler. Geri döndürülemez; ancak doğru tedavi planıyla ağrı azaltılabilir ve işlev korunabilir.
İnceleDiz osteotomisi, kaval kemiği ya da uyluk kemiği üzerinde yapılan kontrollü bir kemik kesisiyle bacak diziliminin düzeltildiği ameliyattır. Amaç eklem yüzeyini değiştirmek değil, dize binen yükün yolunu değiştirmektir: ağırlık aşınmış bölmeden kıkırdağı daha iyi korunmuş bölmeye kaydırılır. Eklem-koruyucu bir cerrahidir ve bu yönüyle protez cerrahisinden temelde ayrılır.
İnceleDizdeki bağ yırtılması, kemikleri birbirine bağlayan dört ana bağdan birinin taşıyabileceğinden fazla gerilmesiyle liflerinin zedelenmesidir. Kuvvet arttıkça kısmi, en yüksek düzeyde tam yırtık gelişir. Bağ dokusunun kanlanması sınırlı olduğundan iyileşme kapasitesi bağdan bağa değişir; iç yan bağ çoğunlukla kendiliğinden iyileşirken çapraz bağlarda bu beklenmez.
İnceleDiz kök hücre tedavisi, hücre içeren bir ürünün diz eklemine enjekte edilmesini anlatan genel bir başlıktır; tek ve standart bir işlemin adı değildir. Bu başlık altındaki ürünler kaynak dokuya, işleme yöntemine ve içeriğine göre belirgin biçimde ayrılır. Bu nedenle önerilen ürünün tam olarak ne olduğu, kullanılan genel terimden daha belirleyicidir.
İnceleDonuk omuz (yapışkan kapsülit), omuz eklemini saran kapsülün iltihaplanarak kalınlaşması ve büzüşmesiyle ortaya çıkan ağrılı hareket kısıtlılığıdır. Kapsül sertleştikçe eklem içindeki hacim daralır. Bu tabloyu diğer omuz sorunlarından ayıran temel özellik, hareket kaybının hem aktif hem pasif olmasıdır: kolu başka biri kaldırmaya çalıştığında da hareket aynı noktada durur.
İnceleEklem kıkırdağı tedavisi, eklem yüzeylerini kaplayan hyalin kıkırdaktaki hasarı ele alan yöntemlerin ortak adıdır. Bu doku sürtünmeyi çok düşük düzeyde tutar ve yükü yayarak altındaki kemiği korur. Kıkırdak kan damarı, sinir ve lenf ağı içermediği için kendini onarma kapasitesi sınırlıdır; hücreler beslenmesini eklem sıvısından difüzyonla sağlar.
İnceleEklem koruma, hasarlı bir eklemi protezle değiştirmek yerine hastanın kendi eklem yüzeyini olabildiğince uzun süre çalışır durumda tutmayı hedefleyen tedavi yaklaşımıdır. Amaç ağrıyı azaltmak, yükü daha dengeli dağıtmak ve kıkırdak hasarının ilerleyişini yavaşlatarak protez ihtiyacını geciktirmektir. Tek bir ameliyatın adı değil, birden çok basamağı olan bir stratejidir.
İnceleEklem protezi enfeksiyonu, diz veya kalça protezi gibi yapay bir eklemin implantı ve çevresindeki dokuların bakteri ya da mantarla enfekte olmasıdır. Ameliyat edilen hastaların yalnızca küçük bir bölümünde görülür, ancak ciddiye alınması gereken bir komplikasyondur. Yüzeysel yara bölgesinde ya da implantın çevresindeki derin dokuda gelişebilir; erken ve geç formları farklı yönetilir.
İnceleErgenlik dönemi kalça displazisinde asetabulum sığdır ve femur başını yeterince örtmez; bu nedenle yük dar bir alana biner ve eklem kenarındaki kıkırdak ile labrum aşırı zorlanır. Çoğunlukla bebeklik ya da erken çocuklukta fark edilmeyen gelişimsel kalça displazisinin geç dönemde belirti vermesidir. Yıllarca sessiz kalabilir; kasık ağrısı ve yorulma ilk bulgular olabilir.
İnceleFemoroasetabüler sıkışma (FAI), kalça eklemini oluşturan kemiklerin şeklindeki küçük farklılıklar nedeniyle femur başı ile asetabulum kenarının hareket sırasında anormal biçimde temas etmesidir. Bu temas, özellikle kalçanın bükülüp içe döndürüldüğü hareketlerde labrum ve kıkırdağı sıkıştırır. Tekrarlayan sıkışma labrum yırtığına ve kıkırdak hasarına yol açabilir.
İnceleFemur baş epifizinin kayması (SCFE), büyüme çağındaki ergenlerde femur başındaki epifizin henüz açık olan büyüme plağı boyunca kemiğin boynundan geriye ve aşağıya kaymasıdır. Etkilenen kalçada ağrı, sertlik ve topallamaya yol açar ve çoğunlukla kademeli gelişir. Ağrı yalnızca dizde hissedilebileceği için tanı gecikebilir; erken tanı büyük önem taşır.
İnceleFemur şaft kırığı, uyluk kemiğinin kalça ile diz arasındaki uzun düz bölümünde oluşan kırıktır. Bu kemik vücut ağırlığının büyük kısmını taşıdığından, kırıldığında ayakta durmak ve yürümek genellikle imkânsız hâle gelir. Femur güçlü bir kemik olduğu için genç ve sağlıklı bireylerde kırılması çoğunlukla yüksek enerjili travma gerektirir; ciddi bir yaralanmadır.
İnceleGolfçü dirseği (medial epikondilit), dirseğin iç çıkıntısına yapışan bilek ve parmak bükücü kas tendonlarının aşırı yüklenmeye bağlı zedelenmesidir. Adındaki ek iltihabı çağrıştırsa da bu tablo klasik bir iltihaptan çok dejeneratif bir tendon hastalığı (tendinozis) olarak kabul edilir. Tenisçi dirseğinin iç taraftaki karşılığıdır ve çoğu kişi golf oynamaz.
İnceleİç yan bağ (MCL) rekonstrüksiyonu, iyileşme kapasitesini aşan veya kalıcı valgus instabilitesi bırakan yaralanmalarda bu bağın işlevini bir greftle yeniden kurmaya yönelik cerrahidir. MCL uyluk kemiğinden kaval kemiğinin iç tarafına uzanır ve dizin içe açılmasını sınırlar. Yaralanmaların çoğu iyi kanlanma sayesinde ameliyatsız düzeldiği için rekonstrüksiyon seçilmiş hastalara ayrılır.
İnceleİç yan bağ (MCL) yaralanması, uyluk kemiğinden kaval kemiğinin iç tarafına uzanan ve dizin içe açılmasını sınırlayan bağın normal esneme sınırının ötesinde zorlanmasıdır. MCL dizin en sık yaralanan bağlarından biridir. İyi kanlanan bir bağ olduğu için çoğu yaralanma ameliyatsız iyileşir; ancak ağır yırtıklar ve diğer bağların da yaralandığı durumlar farklı yönetilir.
İnceleİliotibial bant (IT bant) sendromu, kalçadan başlayıp uyluğun dış tarafı boyunca uzanan kalın fasya bandının dizin dış tarafındaki kemik çıkıntısı üzerinde tekrarlayan hareketle sürtünmesi sonucu ortaya çıkan bir aşırı kullanım yaralanmasıdır. Dizin dış tarafında ağrıya yol açar. En sık koşucularda ve bisikletçilerde görülür ve dizin tekrarlayan bükülüp açılmasıyla ilişkilidir.
İnceleKalça burkulması, kalça eklemini destekleyen kas ve tendonların esneme sınırlarının ötesinde gerilmesi ya da yırtılmasıyla oluşan bir yumuşak doku yaralanmasıdır. Burkulma denilse de tabloya çoğunlukla kas-tendon zorlanmaları yol açar. En sık kalça bükücü kaslar, kasık (adduktör) kasları ve alt karın kasları etkilenir. Çoğu olgu cerrahi gerektirmeden iyileşir.
İnceleKalça bursiti, kemik ile yumuşak dokular arasında yastık görevi gören sıvı dolu küçük keselerden birinin iltihaplanması veya tahriş olmasıdır. Kalçada iki bursa öne çıkar: uyluk kemiğinin dış çıkıntısını örten trokanterik bursa ve kasık ön tarafındaki iliopsoas bursası. Trokanterik bursit kalçanın dış tarafında, iliopsoas bursiti ise daha çok kasıkta ağrı yapar.
İnceleKalça çıkığı, uyluk kemiğinin üst kısmındaki femur başının pelvisteki asetabulumdan zorla ayrılmasıdır. Kalça güçlü bağ ve kaslarla desteklenen sağlam bir eklem olduğundan çıkığı çoğunlukla yüksek enerjili travma oluşturur. Acil müdahale gerektirir: redüksiyonda gecikme, femur başına giden kan akışının bozulması ve sinir hasarı riskini artırır.
İnceleKalça çıtlaması (snapping hip), yürürken, sandalyeden kalkarken veya bacağı hareket ettirirken kalçada hissedilen ya da duyulan çıtırtı-takılma hissidir. Çoğunlukla kas ve tendonların kalçadaki kemik çıkıntıları üzerinden kayması sonucu oluşur ve genellikle ağrısız, zararsızdır. Çıtlamaya ağrı, takılma veya boşalma hissi eşlik ediyorsa değerlendirme gerekir.
İnceleKalça artriti, kalça eklemindeki kıkırdağın zamanla yıpranması veya iltihaplanması sonucu ağrı, sertlik ve hareket kısıtlılığına yol açan bir grup hastalığı ifade eder. Kıkırdak aşındığında kemik kemiğe daha yakın çalışır ve şikâyetler ortaya çıkar. En yaygın tür mekanik yıpranmayla gelişen osteoartrittir; iltihaplı artritte ise sorun bağışıklık sisteminden kaynaklanır.
İnceleKalça kırığı, uyluk kemiğinin üst kısmında oluşan kırıktır. En sık yaşlılarda, kemikleri osteoporoz nedeniyle zayıflamış kişilerde basit bir düşme sonucu görülür; gençlerde ise yüksek enerjili travma gerekir. Çok ağrılıdır, ayakta durmayı ve yürümeyi engeller ve acil değerlendirme gerektirir. Erken tedavi ve hareketlenme komplikasyonların önlenmesinde önemlidir.
İnceleKalça osteonekrozu, femur başına giden kan akışının bozulması sonucu kemik dokusunun zarar görmesiyle ortaya çıkan ilerleyici bir hastalıktır. Yeterli kan akışı olmadan kemik hücreleri sağlıklı kalamaz; zamanla femur başı zayıflar, çöker ve eklem yüzeyi bozularak kalça artritine yol açar. Avasküler nekroz (AVN) olarak da adlandırılır ve bir bölüm hastada iki kalçayı birden etkiler.
İncelePeriprostetik kırık, bir ortopedik implantın çevresinde veya yakınında oluşan kemik kırığıdır. Bu sayfa total kalça protezi sonrası femur ve daha nadiren asetabulum çevresinde gelişen kırıkları ele alır. Nadir görülür, ancak çoğunlukla cerrahi gerektiren ciddi bir komplikasyondur. Çoğu, protezden yıllar sonra bir düşme sonucu ortaya çıkar.
İnceleKapsülolabral rekonstrüksiyon, omuz önden çıktığında eklem yuvasının kenarından ayrılan labrum ve ona bağlı kapsül-bağ yapılarının yuvanın kenarına yeniden tespit edilmesi ve gevşemiş kapsülün gerilmesiyle önden stabiliteyi yeniden kuran cerrahidir. Bu ayrılmaya Bankart lezyonu denir ve tekrarlayan çıkıklar bu yapıların gevşemesini pekiştirir.
İnceleKemik grefti cerrahisi, belirgin kemik kaybı bulunan omuz instabilitesinde eksik kemiği bir greftle (kendi kemiğinden otogreft ya da doku bankasından allogreft) yerine koyarak eklemin kemik desteğini yeniden kurmayı amaçlar. Omuz stabilitesinin temeli humerus başı ile glenoidin kemik yapısıdır; kemik temeli bozulduğunda tek başına yumuşak doku onarımı yeterli olmayabilir.
İnceleKök hücre eklem enjeksiyonu, ağrıyı ve işlevi etkilemek amacıyla hücre içeren bir ürünün eklem içine veya çevresine verilmesidir. Bu ifade tek bir standart ürünün adı değil, bir şemsiye başlıktır: bu başlık altında sunulan ürünler kaynak dokuları, işlenme biçimleri ve gerçekte içerdikleri bakımından birbirinden farklıdır.
İnceleKöprücük kemiği kırığı, göğüs kemiği ile kürek kemiğini bağlayan S şeklindeki klavikulanın kırılmasıdır. Omuz kuşağına gelen bir darbe ya da açık ele veya omuza düşme sonucu oluşur. Erişkinlerde sık görülen kırıklardandır ve çoğunlukla ameliyatsız iyileşir. Kemik, kol ile gövde arasında önemli bir destek noktasıdır ve altından geçen damar ile sinirleri kısmen korur.
İnceleKöprücük kemiği kırığı ameliyatı, kırık parçaları uygun hizaya getirip tespit ederek kemiğin doğru pozisyonda kaynamasını sağlayan cerrahi girişimdir. Kırıkların büyük çoğunluğu ameliyatsız iyileştiğinden cerrahi seçilmiş hastalarda uygulanır: belirgin kısalma veya yer değiştirme, açık kırık, cilt tehdidi ve damar-sinir sorunu başlıca değerlendirme nedenleridir.
İnceleLatarjet prosedürü, omuzun ön tarafındaki korakoid çıkıntının bir bölümünü bağlı kaslarıyla birlikte glenoidin ön kenarına aktararak stabiliteyi yeniden kuran açık bir omuz stabilizasyon cerrahisidir. Tekrarlayan önden çıkıklar zamanla yuvanın ön kenarında kemik kaybına yol açabilir; bu durumda yalnızca yumuşak doku onarımı yetersiz kalabilir.
İnceleMenisküs nakli (menisküs allogreft transplantasyonu), işlevini yitirmiş ya da büyük ölçüde çıkarılmış menisküsün yerine bir doku bankasından sağlanan uygun boyuttaki donör menisküsün yerleştirilmesidir. Menisküsün büyük bölümünün kaybı eklem kıkırdağı üzerindeki yükü artırarak zamanla diz artritine zemin hazırlar; nakil bu yükü yeniden dağıtmayı amaçlar.
İnceleMenisküs yetmezliği, menisküsün büyük bölümünün yırtılması ya da daha önce çıkarılması nedeniyle yükü dağıtma, darbeyi emme ve dize stabilite katma görevini artık yerine getirememesidir. Menisküs işlevini kaybettiğinde yük dar bir alana biner ve eklem kıkırdağı zamanla daha hızlı yıpranır; bu, o diz bölmesinde ağrı, şişlik ve ilerleyen artrit riski demektir.
İnceleOmuz artriti (kireçlenmesi), omuz eklemindeki kıkırdağın zamanla aşınması veya iltihaplanması sonucu ağrı, sertlik ve hareket kısıtlılığına yol açan bir eklem hastalığıdır. Kıkırdak eklemi oluşturan kemiklerin uçlarını kaplar ve ağrısız hareketi sağlar; aşındığında kemik yüzeyleri birbirine daha yakın çalışır ve şikâyetler ortaya çıkar. Çoğunlukla ileri yaşta görülür.
İnceleOmuz artroskopisi, omuz ekleminin içine küçük kesilerden yerleştirilen bir kamera ve ince cerrahi aletlerle yapılan kapalı (minimal invaziv) cerrahi yöntemdir. Kamera görüntüsü eşliğinde eklem içi yapılar değerlendirilir ve uygun olan sorunlar aynı seansta onarılır. Açık cerrahiye kıyasla daha küçük kesiler, çevre dokuya daha az zarar ve genellikle daha az ameliyat sonrası ağrı sağlar.
İnceleOmuz çıkığı, omuz eklemindeki top (humerus başı) ile yuvanın (glenoid) birbirinden ayrılmasıdır ve eklemde instabilite yaratır. Başın yuvadan tamamen ayrılması dislokasyon, kısmen kayması ise subluksasyon olarak adlandırılır. En sık öne doğru çıkık görülür. Omuz vücuttaki en hareketli eklem olduğu için bu hareketlilik onu yaralanmaya da açık hâle getirir.
İnceleBiseps tendiniti, omuz eklemindeki uzun baş biseps tendonunun ağrılı ve yüklenmeye duyarlı hale gelmesidir. Tendon eklem içindeki başlangıcından rotator interval boyunca geçip üst kol kemiğinin önündeki bisipital olukta ilerler; bu konum onu sürtünme ve çekmeye açık bırakır. Uzun süren yakınmalarda yalnızca iltihap değil, tendon dokusundaki dejeneratif değişiklikler de rol oynayabilir.
İnceleBiseps (pazı) tendon yaralanması, kolun ön yüzündeki biseps kasının omuz ya da dirsek tarafındaki tendonlarının yıpranması, kısmen yırtılması veya yapıştığı yerden kopmasıdır. Omuzda uzun baş ve kısa baş tendonları, dirsekte ise radiusa tutunan tek distal tendon bulunur. Yaralanma tek bir tanı değil bir yelpazedir; distal akut kopma erken değerlendirme gerektirir.
İnceleBiseps tenodezi, uzun baş biseps tendonunun omuz eklemi içindeki başlangıcından serbestleştirilip üst kol kemiğine yeni bir noktadan sabitlendiği cerrahidir. Amaç, ağrı kaynağı olabilen eklem içi tendon bölümünü yük taşıyan sistemden çıkarırken kasın uzunluk-gerilim ilişkisini ve dirsek işlevini korumaktır. Tendonun yalnızca kesildiği tenotomiden bu yönüyle ayrılır.
İnceleÇarpık bacak, alt ekstremitenin mekanik ekseninin sapması, yani diz hizalama bozukluğudur. Varusta (yay bacak) yük dizin iç bölmesine, valgusta (X bacak) dış bölmesine kayar. Az miktarda hizalama farkı yaygındır ve çoğu kişide belirti yapmaz; önemli olan eğriliğin bir bölmeyi aşırı yükleyip yüklemediğidir. Bu sayfa erişkin dizini ele alır; çocukluktaki fizyolojik eğrilik ayrı bir konudur.
İnceleÇoklu bağ diz rekonstrüksiyonu, dizin dört ana bağından ikisi veya daha fazlası aynı anda hasar gördüğünde stabiliteyi ve işlevi yeniden kurmayı amaçlayan cerrahidir. Bu yaralanma sıklıkla bir diz çıkığının sonucudur ve tek bağ yaralanmasından farklı olarak tüm dizin dengesini bozar. Damar ve sinir değerlendirmesi önceliklidir; cerrahi tek aşamalı ya da aşamalı planlanabilir.
İnceleÇoklu bağ diz yaralanması, dizin iki çapraz ve iki yan bağından ikisinin veya daha fazlasının aynı anda hasar görmesidir. Nadir ama ciddi bir durumdur ve sıklıkla diz çıkığıyla birlikte görülür. Damar ve sinir yaralanması eşlik edebileceği için acil değerlendirme gerektirir; popliteal arter ve peroneal sinir özellikle risk altındadır. Tedavi yaralanan bağların örüntüsüne göre planlanır.
İnceleDerin ven trombozu (DVT), vücudun derin toplardamarlarından birinde kan pıhtısı oluşmasıdır; en sık baldır, uyluk ve pelvis venlerinde görülür. Ortopedide önemlidir çünkü büyük eklem ameliyatları, alt ekstremite kırıkları ve uzun süreli hareketsizlik riski belirgin biçimde artırır. Pıhtının bir parçası koparak akciğere gidebilir; bu nedenle DVT hem yerel yakınmalar hem de akciğer embolisi açısından ciddiye alınır.
İnceleDış yan bağ (LCL) onarımı ve posterolateral köşe rekonstrüksiyonu, dizin dış tarafındaki stabiliteyi yeniden kuran cerrahilerdir. LCL tek başına çalışmaz; posterolateral kapsül, popliteofibular bağ ve popliteus tendonuyla birlikte posterolateral köşeyi (PLC) oluşturur. Bu bölge hem yana açılmayı hem dış rotasyonu kontrol eder. Tanınmayan PLC yaralanması çapraz bağ greftini başarısız kılabilir.
İnceleDirsek bağ yaralanmaları, eklemi yanlardan destekleyen bağların aşırı zorlanması, gerilmesi veya yırtılmasıdır. İç yan bağ (ulnar kollateral bağ, UCL) valgus kuvvetlerine direnir ve özellikle baş üzeri fırlatma hareketlerinde zorlanır. Dış yan bağ kompleksi eklemin dönerek kaymasını önler; bu bölgedeki yaralanmalar sıklıkla dirsek çıkığıyla ilişkilidir. Hangi bağın etkilendiği tedavi planını doğrudan belirler.
İnceleDirsek kırığı, humerus, ulna veya radiustan birinin bütünlüğünün bozulması; dirsek çıkığı ise eklem yüzeylerinin normal konumunu kaybetmesidir. İkisi bir arada da görülebilir; çıkık sırasında eklem kenarlarından kemik parçaları kopabilir. Dirsek, omuzdan sonra en sık çıkan büyük eklemlerdendir. Yaralanmanın hangi kemiği, bağı ve eklem yüzeyini tuttuğu tedavi planını belirler.
İnceleDirsek kireçlenmesi (osteoartrit), eklem yüzeylerini kaplayan kıkırdağın incelip aşınması, eklem kenarlarında osteofit oluşması ve kapsülün kalınlaşıp sertleşmesiyle gelişen dejeneratif bir eklem hastalığıdır. Dirsek taşıyıcı bir eklem olmadığından kalça ve dize kıyasla daha seyrek etkilenir. Kolu açma ve bükme hareketlerinin uçlarında ağrı ile giderek artan hareket kısıtlılığı yapar.
İnceleMenisküs yırtığı, diz ekleminde yükü dağıtan ve darbeyi sönümleyen yarım ay biçimli fibrokıkırdak dokuda çatlak veya ayrışma gelişmesidir. Ani dönme yaralanmasıyla travmatik, yıpranmış dokuda ise dejeneratif olarak oluşabilir; ağrı, şişlik, takılma ve kilitlenme yapabilir. Tedavi yırtığın tipine, yerine, doku kalitesine ve yakınmalara göre ameliyatsız izlemden artroskopik onarıma kadar değişir.
İnceleMenisküs ameliyatı, dizdeki menisküs yırtığını dikişle onarmak veya onarılamayan kararsız bölümü düzenlemek için çoğunlukla artroskopik yapılan cerrahidir. Amaç yalnızca MR'daki yırtığı ortadan kaldırmak değil, mekanik yakınmayı giderirken işlevsel dokuyu korumaktır. Her yırtık ameliyat gerektirmez; kilitlenme, yer değiştirmiş kova sapı yırtığı veya ameliyatsız tedaviye yanıtsız ağrı cerrahi değerlendirme nedenidir.
İnceleÖn çapraz bağ (ACL) yırtığı, dizin merkezinde kaval kemiğinin öne kaymasını ve dönme hareketini sınırlayan bağın liflerinin kısmen veya tamamen bütünlüğünü kaybetmesidir. Çoğunlukla ani yön değiştirme, iniş veya temas sırasında oluşur; boşalma hissi, şişlik ve güvensizlik yapabilir. Cerrahi kararı yalnızca MR'a değil; instabiliteye, eşlik eden hasarlara, aktivite düzeyine ve kişinin hedeflerine göre verilir.
İnceleÖn çapraz bağ rekonstrüksiyonu, işlevini kaybetmiş ACL'nin yerine tendondan hazırlanan bir greftin kemik tünellerine sabitlenmesiyle diz stabilitesini yeniden kurmayı amaçlayan cerrahidir. Kopan bağ uçları çoğu olguda doğrudan dikilmez. Ameliyat her ACL yırtığında gerekmez; rehabilitasyona rağmen süren boşalma, ani yön değiştiren spora dönüş isteği veya onarılabilir eşlik eden yaralanma cerrahi değerlendirme nedenidir.
İnceleRotator manşet yırtığı, omuz başını yuvada dengeleyen dört tendondan birinin veya birkaçının liflerinin üst kol kemiğindeki yapışma yerinden kısmen ya da tam kat ayrılmasıdır. Ağrı, güç kaybı ve kolu kaldırmada zorluk yapabilir. Yırtığın boyutu, hangi tendonu tuttuğu, geri çekilmesi ve kas kalitesi tedaviyi belirler; MR'da yırtık görülmesi tek başına ameliyat gerektiği anlamına gelmez.
İnceleRotator manşet onarımı, yırtılan omuz tendonunu üst kol kemiğindeki doğal tutunma alanına dikiş ve ankraj sistemleriyle yeniden sabitleyen cerrahidir. Çoğunlukla artroskopik uygulanır; karmaşık yırtıklarda açık veya artroskopi destekli teknik seçilebilir. Amaç ağrıyı azaltmak ve omuz işlevini geliştirmektir. Sonuç yalnız tekniğe değil tendon kalitesi, iyileşme biyolojisi ve planlı rehabilitasyona da bağlıdır.
İnceleAkromiyoklaviküler (AC) eklem onarımı, omuz üstüne düşme sonrası yer değiştiren köprücük kemiğini kürek kemiğine göre hizalayıp iyileşme süresince sabitlemeyi amaçlayan cerrahidir. Akut yaralanmada mevcut bağların iyileşmesini destekleyen askı sistemleri, kronik olguda tendon greftiyle rekonstrüksiyon kullanılabilir. Her AC eklem yaralanması ameliyat gerektirmez; karar derece, yer değiştirme yönü, süre ve işlevsel gereksinime göre verilir.
İnceleRevizyon akromiyoklaviküler eklem onarımı, daha önce ameliyat edilmiş AC eklemde süren ağrı, işlev kaybı veya instabilitenin nedenini düzeltmek için planlanan ikinci cerrahidir. İmplant değişiminden ibaret değildir; hizalama, korakoklaviküler ve kapsüler bağ işlevi, kemik tünelleri ve eşlik eden omuz sorunları birlikte ele alınır. Röntgende hizalama kaybı görülmesi tek başına revizyon gerektirmez.
İnceleAkromiyoklaviküler (AC) eklem yaralanması, omuz üstüne doğrudan darbe sonucu köprücük kemiğini kürek kemiğine bağlayan kapsüler ve korakoklaviküler bağların zorlanması ya da kopmasıdır. Omuz ayrışması olarak da bilinir; omuz başı yuvadan çıkmadığı için gerçek omuz çıkığından farklıdır. Rockwood sınıflaması bağ hasarını ve yer değiştirme yönünü tanımlar; birçok yaralanma ameliyatsız tedaviyle yönetilir.
İnceleAnatomik omuz protezi, aşınmış glenohumeral eklem yüzeylerini yapay bileşenlerle değiştirirken omuzun doğal top-yuva düzenini koruyan ameliyattır. Üst kol kemiği başına metal bir baş, glenoid yuvaya çoğunlukla polietilen bir bileşen yerleştirilir. En sık ileri omuz artritinde, ameliyatsız tedaviye rağmen süren gece ağrısı ve işlev kaybında değerlendirilir; işlevsel bir rotator manşet gerektirir.
İnceleArka çapraz bağ (PCL) yaralanması, dizin merkezinde kaval kemiğinin arkaya aşırı kaymasını sınırlayan bağın gerilmesi, kısmen yırtılması veya tümüyle kopmasıdır. İzole olabileceği gibi yüksek enerjili travmada diğer bağlar, menisküs, kıkırdak, damar ve sinirlerle birlikte yaralanabilir. Gevşeklik genellikle üç derecede tanımlanır; tedavi derece, eşlik eden hasar ve işlevsel yakınmaya göre planlanır.
İncelePCL cerrahisi, kaval kemiğinin arkaya aşırı kaymasını kontrol etmek için yapılan tamir veya rekonstrüksiyon işlemleridir. Tamirde kopmuş kemik parçası ya da uygun bağ dokusu yeniden sabitlenir; rekonstrüksiyonda işlevini kaybetmiş bağın yerine tendon grefti yerleştirilir. Her yaralanma ameliyat gerektirmez: izole düşük dereceli yırtıklar çoğunlukla dizlik ve quadriceps odaklı rehabilitasyonla yönetilir.
İnceleKök hücre tedavisi tek ve standart bir işlemi anlatmaz; farklı kaynak ve yöntemlerle hazırlanan hücresel ürünler için kullanılan şemsiye terimdir. Kemik iliği aspiratı konsantresi, yağ dokusu ürünleri, laboratuvarda çoğaltılmış hücreler ve donör ürünleri içerik ve işleme bakımından birbirinin yerine kullanılamaz. Artritte kanıt heterojendir ve bu uygulamalar rutin bakım değildir.
İnceleArtrofibrozis, eklem içinde ve çevresinde aşırı ve düzensiz skar dokusu oluşmasının hareketi süreğen biçimde kısıtladığı patolojik bir iyileşme yanıtıdır. Travma veya ameliyat sonrası ilk haftalarda beklenen geçici sertlikten farklıdır. Hareket belirgin kısıtlı kalır, düzelmeyi durdurur ya da kötüleşirse değerlendirme gerekir; tedavi rehabilitasyonla başlar, seçilmiş olgularda cerrahi gündeme gelir.
İnceleAsetabulum kırığı, leğen kemiğinin kalça eklemi için oluşturduğu çanak biçimli yuvadan geçen kırıktır. Eklem yüzeyini, ön veya arka kolonları ya da yuvanın duvarlarını etkileyebilir. Yük taşıyan eklem yüzeyinin uyumu bozulabildiği için sıradan bir kalça çevresi kırığından farklıdır. Femur başının yuva içinde merkezde kalması tedavi planının temelidir; kıkırdak, damar ve sinirler birlikte değerlendirilir.
İnceleBankart tamiri, omuz çıkığı sırasında glenoid yuvanın ön-alt kenarından ayrılan labrum ile kapsül-bağ dokusunun kemiğe yeniden tutturulduğu cerrahidir. Çoğunlukla artroskopik olarak ankraj ve dikişlerle uygulanır. Bankart lezyonu yumuşak doku hasarını tanımlar; yuva kenarından kemik de koptuysa bony Bankart adını alır. Belirgin kemik kaybında Latarjet gibi teknikler değerlendirilir.
İnceleBaşarısız omuz stabilizasyonu, önceki ameliyattan sonra hedeflenen güvenli ve işlevsel stabilitenin sağlanamamasını anlatır; hastanın başarısız olduğu anlamına gelmez. Yeniden tam çıkık, kısmi çıkık veya belirli kol konumlarında çıkacakmış hissi bu başlık altında değerlendirilir. Tek başına ağrı ya da sertlik farklı bir sorundur; glenoid ve humerustaki kemik kaybı sık gözden kaçan nedenlerdendir.
İnceleOmuz çıkığı tedavisi, ayrılan humerus başının yuvaya yeniden oturtulması (redüksiyon) ve ardından iyileşme ile stabilitenin yeniden kazandırılmasını kapsar. Çıkıklar genellikle düşme, spor yaralanmaları veya travmatik olaylar sonucu oluşur. Kısmi ayrılma subluksasyon olarak adlandırılır. Tedavi planı yaş, çıkığın yönü, tekrarlama ve eşlik eden yapısal hasara göre belirlenir.
İnceleOmuz eklemi yüzey yenileme, glenohumeral eklemde hasarlanan eklem kıkırdağı yüzeyinin ele alındığı cerrahi yaklaşımdır. Humerus başı ile skapulanın glenoid yuvası bu eklemi oluşturur; uçları kaplayan kaygan eklem kıkırdağı ağrısız ve pürüzsüz hareketi sağlar. Bu kıkırdak hasar görüp kemik yüzeyler birbirine sürtünmeye başladığında omuz artriti ortaya çıkar.
İnceleOmuz kırığı, omuz bölgesine gelen travma, ani kuvvet veya darbe sonucu köprücük kemiği, humerus ve/veya kürek kemiğinde oluşan kırıktır. Röntgende kırık ya da çatlak olarak görünür. Kırıklar, kemik parçalarının hizasını koruyup korumamasına göre yerinden oynamamış (non-displaced) ve yerinden oynamış (displaced) olarak sınıflandırılır; tedavi bu ayrıma göre planlanır.
İnceleOmuz kürek kemiği çıtlaması sendromu (skapulotorasik bursit), skapulanın kaburgalara karşı düzgün ve ağrısız hareketini sağlayan sıvı dolu skapulotorasik bursanın tekrarlayan aşırı kullanım veya omuz yaralanması sonucu iltihaplanmasıdır. Kürek kemiği hareket ederken çıtlama veya sürtünme hissi ile ağrıya yol açabilir.
İnceleOmuz protezi, ileri omuz osteoartritinde hasarlı eklem yüzeylerinin yapay bileşenlerle değiştirildiği ameliyattır. Osteoartrit, eklemdeki aşınma ve yıpranma nedeniyle kıkırdağın dejenerasyonuyla gelişir; kıkırdak kemiklerin uçlarında ağrısız ve pürüzsüz bir kayma yüzeyi sağlar. Şiddetli osteoartritte kronik ağrı, eklem sertliği ve güçsüzlük yaşam kalitesini olumsuz etkiler.
İnceleOmuz sıkışması (impingement sendromu), rotator manşet tendonlarının omuz içindeki kemik ve bağlara sürtünerek baskı altında kalmasıdır. Sürekli sıkışma eklemde iltihaplanma, şişlik ve ağrıya neden olur. Özellikle yüzücülerde ve kolunu tekrarlayan biçimde baş üzeri kullanan sporcularda sıktır; bazı kişilerde akromiyon altındaki kemik çıkıntıları tabloya katkıda bulunur.
İnceleOmuz stabilizasyonunun revizyonu, daha önce yapılan stabilizasyon ameliyatına rağmen omuz instabilitesi süren veya tekrarlayan hastalarda planlanan ikinci cerrahidir. Güçlü ve tekrarlayan baş üstü hareket yapan sporcular ve aktif bireyler çıkık ve instabilite riskine daha çok maruz kalır. Revizyon planı, ilk ameliyatın tekniği ve kemik kaybının derecesiyle birlikte belirlenir.
İnceleOrtopedik kök hücre tedavisi, menisküs yırtıkları, kıkırdak hasarları, bağ yaralanmaları ve kronik eklem rahatsızlıklarında hücre içeren bir ürünün uygulanmasını anlatan cerrahi olmayan bir başlıktır. Tek ve standart bir işlemi tanımlamaz; kaynak doku, işleme yöntemi ve içerik ürünler arasında farklılık gösterir ve kanıt düzeyi endikasyona göre değişir.
İnceleÖn çapraz bağ rekonstrüksiyonunun revizyonu, önceki ACL cerrahisinden sonra instabilite süren veya greftin işlevini kaybettiği hastalarda planlanan ikinci cerrahidir. ACL, diz ekleminde dönme ve bükülme sırasında stabilite sağlar ve kaval kemiğinin aşırı öne kaymasını önler. Revizyon planı; tünel konumu ve genişliği, greft seçimi, dizilim ve eşlik eden menisküs veya bağ sorunlarına göre belirlenir.
İncelePatellofemoral ağrı sendromu, diz kapağı çevresindeki yumuşak dokular ve kemik yapıların aşırı yüklenmesiyle ortaya çıkan ön diz ağrısıdır. Diz hareketleri sırasında patella, femurdaki troklear oluk boyunca kayar. Merdiven inip çıkma, çömelme ve uzun süre oturma sonrası ağrı tipiktir. Tanı çoğunlukla öykü ve muayeneyle konur; tedavi kas dengesi ve yük yönetimine odaklanır.
İncelePatellofemoral artroplasti, dizin yalnızca ön bölümündeki (patella ve femurun troklear oluğu) hasarlı eklem yüzeylerinin değiştirildiği kısmi diz protezidir. Diz medial, lateral ve patellofemoral olmak üzere üç bölmeye ayrılır; bu ameliyat diğer iki bölme sağlam olduğunda seçilmiş hastalarda uygulanır ve dizin kendi bağları ile diğer bölmeleri korunur.
İncelePatellofemoral yeniden hizalama, diz kapağının troklear oluk içindeki hareket yolunu düzelten cerrahi girişimlerin ortak adıdır. Patellofemoral dizilim bozukluğunda çeşitli faktörler patellanın yerinden kaymasına ve çevre yumuşak dokularla kıkırdağa zarar vermesine yol açar. Amaç patellanın izlediği yolu dengelemek, tekrarlayan çıkığı ve ağrıyı azaltmaktır.
İncelePelvis kırığı, omurganın tabanındaki sağlam kemik halkasında oluşan kırıktır. Nadir görülür ve genellikle trafik kazası veya yüksekten düşme gibi yüksek enerjili travma sonucu ortaya çıkar. Pelvis kemikleri büyük kan damarları ve organlara yakın olduğundan bu kırıklar ciddi kanamaya ve eşlik eden yaralanmalara yol açabilir; acil değerlendirme gerektirir.
İncelePRP (trombositten zengin plazma) enjeksiyonu, hastanın kendi kanından santrifüjle ayrıştırılan trombosit yoğunluğu yüksek plazmanın yaralı tendon, bağ veya ekleme uygulanmasıdır. Otolog bir üründür ve cerrahi olmayan bir seçenektir. Hazırlama yöntemleri ve içerik ürünler arasında farklılık gösterir; kanıt düzeyi endikasyona göre değişir ve her durumda aynı değildir.
İnceleRevizyon omuz artroplastisi, daha önce takılan omuz protezinin bileşenlerinin tümüyle ya da bir bölümüyle değiştirildiği ikinci ameliyattır. Gevşeme, implant aşınması, enfeksiyon, kırık, instabilite veya rotator manşet yetmezliği başlıca nedenlerdir. Planlama kemik stoğunu, mevcut implant tipini ve manşet işlevini birlikte değerlendirir; bazı olgularda ters proteze geçiş gündeme gelir.
İnceleSanakin diz enjeksiyonu, hastanın kendi kanından hazırlanan otolog sitokin zengin serumun (ACRS) diz eklemine uygulanmasıdır. Osteoartrit ve bazı kas-iskelet rahatsızlıklarında enflamasyonu azaltmayı ve iyileşme sürecini desteklemeyi hedefler. Otolog bir biyolojik üründür; rutin standart tedavinin yerine geçmez ve uygunluk bireysel olarak değerlendirilir.
İnceleSternoklaviküler (SC) eklem yaralanması, göğüs kemiği ile köprücük kemiği arasındaki eklemi destekleyen güçlü bağların ve eklem kapsülünün zorlanması ya da yırtılmasıdır. Güçlü yapısı nedeniyle nadir görülür ve tüm omuz yaralanmalarının yaklaşık yüzde beşini oluşturur. Genellikle köprücük kemiğine doğrudan darbe veya künt kuvvet travması sonucu meydana gelir.
İnceleSubakromiyal dekompresyon, rotator manşet tendonlarının akromiyon altından geçtiği alanda yer açmayı amaçlayan cerrahidir. Bu bölgedeki bursa iltihaplanabilir veya akromiyon altında kemik çıkıntıları gelişebilir; bu durum tendon sıkışmasına yol açar. İşlem çoğunlukla artroskopik uygulanır ve ameliyatsız tedaviye yanıt alınamayan seçilmiş hastalarda değerlendirilir.
İnceleTekrarlayan omuz çıkığı, humerus başı ile glenoid arasındaki eklemde stabiliteyi sağlayan bağ, tendon ve kapsülün zayıflaması veya hasar görmesi sonucu omuzun tekrar tekrar çıkması ya da kısmen kaymasıdır. Omuz eklemi geniş hareket aralığına sahip olduğu için baş üstü hareket yapan sporcularda instabilite riski daha yüksektir.
İnceleTekrarlayan omuz çıkığı için artroskopik stabilizasyon, glenohumeral eklemi destekleyen labrum, bağ ve kapsül dokusunun küçük kesilerden kamera eşliğinde yeniden tespit edildiği cerrahidir. Künt travma sonucu humerus başı glenoid yuvasından ayrılırken bu yapılar kısmen veya tamamen gevşeyebilir. Belirgin kemik kaybı varsa başka teknikler değerlendirilir.
İnceleTenisçi dirseği (lateral epikondilit), dirseğin dış çıkıntısına yapışan bilek ve parmak açıcı kas tendonlarının aşırı yüklenmeye bağlı zedelenmesidir. Sorunun merkezinde çoğunlukla ekstansör karpi radialis brevis tendonunun yapışma bölgesi yer alır. Adındaki ek iltihabı çağrıştırsa da bu tablo klasik bir iltihaptan çok dejeneratif bir tendon hastalığı (tendinozis) olarak kabul edilir.
İnceleTers omuz protezi, protezin top ve yuva bileşenlerinin yer değiştirdiği bir omuz artroplastisidir: yuva bileşeni glenoide, top bileşeni humerusa yerleştirilir. Bu düzen, kolu kaldırma işini deltoid kasına aktarır ve rotator manşetin işlev göremediği durumlarda kullanılır. İleri omuz artriti ve manşet yetmezliği bir arada olduğunda değerlendirilir.
İnceleTibia platosu kırığı, kaval kemiğinin üst ucundaki, diz ekleminin yükünü taşıyan düz eklem yüzeyinin kırılmasıdır. Genellikle trafik kazası gibi yüksek etkili yaralanmalardan kaynaklanır; osteoporozlu kişilerde daha düşük enerjili düşmeler de yeterli olabilir. Eklem yüzeyini ilgilendirdiği için hizalama ve yüzey uyumu tedavi planının merkezindedir.
İnceleUlnar sinir sıkışması, dirsek bölgesinde ulnar sinirin geçtiği tünelde basıya uğraması sonucu sinir iletiminin bozulmasıdır; kubital tünel sendromu olarak da bilinir. Dirseğin iç kısmında ve ön kola doğru yayılan ağrı, yüzük ile serçe parmakta uyuşma, karıncalanma ve elde güçsüzlük en sık görülen belirtilerdir.
İnceleÜst kapsül rekonstrüksiyonu, onarılamayan rotator manşet yırtıklarında humerus başı ile glenoid arasındaki üst kapsülün bir greftle yeniden oluşturulduğu cerrahidir. Greft, humerus başının yukarı kaymasını sınırlayarak omuzun merkezlenmesine katkıda bulunur. Manşet tendonu doğrudan onarılamadığında ve protez uygun görülmediğinde seçilmiş hastalarda değerlendirilir.
İncele
