Omuz Kireçlenmesi (Artrit)
Omuz Kireçlenmesi (Artrit) Nedir?
Omuz artriti (kireçlenmesi), omuz eklemindeki kıkırdağın zamanla aşınması veya iltihaplanması sonucu ağrı, sertlik ve hareket kısıtlılığına yol açan bir eklem hastalığıdır. Kıkırdak, eklemi oluşturan kemiklerin uçlarını kaplayan pürüzsüz dokudur ve eklemin ağrısız hareketini sağlar; aşındığında kemik yüzeyleri birbirine daha yakın çalışır ve şikâyetler ortaya çıkar.
Omuz artriti çoğunlukla ileri yaşta görülür ve zamanla kronik ağrı, sertlik ve güç kaybıyla yaşam kalitesini düşürebilir. Erken ve orta evrede birçok hasta ameliyatsız yöntemlerle rahatlar. Omuzun diğer sorunları için omuz sayfasını inceleyebilirsiniz.
Türleri ve Etkilenen Eklemler
Omuz bölgesinde artrit iki eklemde görülebilir: köprücük kemiği ile akromiyon arasındaki akromiyoklaviküler (AC) eklem ve üst kol kemiği ile yuvası arasındaki glenohumeral eklem. AC eklem artriti çoğunlukla omzun dış üst kısmında, glenohumeral artrit ise daha derin ve yaygın bir omuz ağrısı yapar. Türü ve yeri, belirtileri ve tedaviyi belirler.
- Osteoartrit: en sık türdür; yaşa bağlı aşınmayla kıkırdağın zamanla bozulmasıdır.
- Travma sonrası artrit: düşme, çarpma veya omuz yaralanmasının ardından, iyileşme sonrası bile eklemdeki mekanik bozulmayla gelişir.
- İltihaplı artrit (romatoid vb.): bağışıklık sisteminin ekleme yönelmesiyle gelişen, sıklıkla birden çok eklemi tutan romatizmal hastalıklardır ve tedavisi romatoloji ile birlikte yürütülür.
Belirtiler
Belirtiler çoğunlukla sinsi başlar ve zamanla artar; ağrı bazen hafif seyrederken bazı hastalarda ani ataklar hâlinde belirir. Ağrının yeri ve niteliği, artritin hangi eklemde ve hangi tipte olduğuna göre değişebilir.
- Omuzda kronik, hareketle artan ağrı; ileri evrede gece ağrısı.
- Sertlik, tutukluk ve hareket açıklığında azalma.
- Kol kaldırma ve arkaya uzatmada zorluk, giyinme gibi günlük hareketlerde kısıtlılık.
- Hareket sırasında sürtünme hissi veya ses ve zamanla güç kaybı.
Benzer Tablolardan Farkı
Omuz ağrısı ve sertliği birçok tabloda benzer görünür; ayrımı muayene ve görüntüleme yapar. Donuk omuzda hem aktif hem pasif hareket belirgin biçimde kısıtlıdır ancak röntgen çoğunlukla normaldir; artritte ise röntgende eklem aralığı daralır ve kemik değişiklikleri görülür.
Kolu belirli bir açı aralığında ağrıtan ve tam sertlik yapmayan sıkışma-tendon sorunları ile omzun dış üstündeki AC eklem artriti de ayrı değerlendirilir. Boyun kaynaklı yansıyan ağrıda ise omuz hareketleri serbesttir ve ağrı kola yayılır. Bu ayrımların doğru yapılması, tedavinin doğru hedefe yönelmesini sağlar.
Tanı: Muayene ve Görüntüleme
Tanı öykü ve fizik muayeneyle başlar; hareket açıklığı, ağrılı hareketler ve sürtünme değerlendirilir. Görüntüleme tanıyı netleştirir ve diğer sorunları dışlar.
- Röntgen: eklem aralığının daralması, kıkırdak kaybı ve kemik değişikliklerini gösteren temel incelemedir.
- MR: rotator manşet gibi eşlik eden yumuşak doku sorunlarından şüphelenildiğinde ve cerrahi planlamada kullanılır.
- İltihaplı artrit şüphesinde romatolojik değerlendirme ve kan testleri istenebilir.
Cerrahi Olmayan Tedavi
Tedavinin amacı ağrıyı azaltmak, hareketi korumak ve yaşam kalitesini yükseltmektir. Birçok hasta, özellikle erken ve orta evrede, uzun süre ameliyatsız yöntemlerle rahatlar. Tedavi planı hastalığın evresine, belirtilerin şiddetine ve hastanın yaşam tarzına göre kişiselleştirilir.
- Aktivite düzenlemesi ve ağrıyı tetikleyen hareketlerin azaltılması.
- Ağrı yönetiminde hekim önerisiyle anti-inflamatuar ilaçlar ve soğuk uygulama; iltihaplı artritte romatoloji ile birlikte hastalığı düzenleyen tedaviler.
- Fizik tedavi: omuz hareket açıklığını koruyan ve çevre kasları güçlendiren egzersizler; seçilmiş olgularda eklem içi enjeksiyon.
Cerrahi Ne Zaman Gerekir?
Cerrahi, ameliyatsız tedaviye rağmen ağrının sürdüğü ve günlük yaşamı belirgin biçimde kısıtladığı ileri evrede değerlendirilir. Yöntem, hastalığın evresine ve rotator manşetin durumuna göre seçilir; ameliyat öncesi genel sağlık durumu da değerlendirilir.
- Artroskopi: erken evrede, hasarlı kıkırdak parçalarının ve iltihaplı dokunun temizlenmesiyle ağrıyı azaltabilir; hastalığı ortadan kaldırmaz.
- Omuz protezi: ileri kıkırdak kaybında hasarlı yüzeyler yapay eklemle değiştirilir ve ağrı azaltılıp işlev geri kazandırılır.
- Ters omuz protezi: rotator manşetin de ileri düzeyde yetersiz olduğu seçilmiş olgularda tercih edilir.
İyileşme ve Günlük Yaşam
Protez sonrası fizik tedavi hareket açıklığını ve gücü kademeli geri kazandırmayı hedefler; iyileşme kişiden kişiye değişir ve kesin bir takvim yerine kriter-bazlı ilerler. Protezlerin sınırlı bir ömrü olduğundan, genç ve çok aktif hastalarda eklemi koruyan yöntemler öncelikle değerlendirilir; karar hastanın yaşı, aktivite düzeyi ve beklentileriyle birlikte verilir.
Artrit tümüyle önlenemez; ancak eklem yükünü azaltan alışkanlıklar, düzenli egzersiz ve erken tedavi belirtileri hafifletmeye ve işlevi korumaya yardımcı olur. Omuz hareket açıklığını korumak, günlük aktivitelerin daha uzun süre sürdürülebilmesi açısından önemlidir.
Ne Zaman Hekime Başvurmalısınız?
Omuz ağrısının erken değerlendirilmesi, doğru türün belirlenmesini ve uygun tedaviye zamanında başlanmasını sağlar.
- Omuz ağrınız haftalardır sürüyor, hareket açıklığınız azalıyor veya gece ağrınız uykunuzu bölüyorsa.
- Kolu kaldırma, arkaya uzatma ve giyinme gibi günlük hareketler giderek zorlaşıyorsa.
- Birden çok eklemde şişlik-ağrı veya ateş varsa; bu, iltihaplı artriti düşündürür.
Omuz şikâyetlerinizin değerlendirilmesi için Doç. Dr. Serkan Sürücü ile iletişime geçebilir, omuz cerrahisi kapsamında ele alınan diğer durumları da inceleyebilirsiniz.